İyi Giden Bir Hayata Rağmen Neden Kötü Hissediyorum

Bazı bireyler işlevsel bir yaşam sürdürmelerine, mesleki ve sosyal sorumluluklarını yerine getirmelerine rağmen içsel olarak yoğun bir mutsuzluk, boşluk veya anlamsızlık hissi yaşayabilir. Bu durum, toplumda sıklıkla "her şey yolundayken kötü hissetmek" şeklinde ifade edilir. Klinik literatürde ise bu deneyim, tek bir tanı başlığı altında yer almasa da iyi tanımlanmış psikopatolojik örüntülerle ilişkilidir.

Bu makalede, işlevselliğin görece korunduğu depresif tablolar bilimsel literatür ışığında ele alınacak; bu durumun nasıl kavramsallaştırıldığı ve neden gözden kaçabildiği tartışılacaktır.

Depresyon çoğu zaman belirgin işlev kaybı ile ilişkilendirilse de, araştırmalar depresif belirtilerin işlevsellik korunurken de ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Özellikle sorumluluk duygusu yüksek, performans odaklı veya sosyal beklentileri yoğun bireylerde depresif semptomlar içsel düzeyde yaşanırken dışarıdan fark edilmeyebilir (Rovner ve Casten, 2003).

Bu durum, bireyin yaşadığı psikolojik sıkıntının hem çevresi hem de kendisi tarafından geç fark edilmesine yol açabilir.

Eşik Altı Depresyon (Subthreshold Depression): Eşik altı depresyon, bireyin Majör Depresif Bozukluk tanı ölçütlerini tam olarak karşılamadığı; ancak klinik açıdan anlamlı depresif belirtiler gösterdiği durumları ifade eder. Cuijbers ve arkadaşları (2004), bu tablonun yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik üzerinde belirgin olumsuz etkileri olduğunu vurgulamıştır.

Süreğen Depresif Bozukluk (Distimi): DSM-5’e göre süreğen depresif bozukluk, en az iki yıl süren, düşük düzeyli ancak kalıcı depresif belirtilerle karakterizedir. Bu tabloda bireyler çoğu zaman işlevselliğini sürdürebilir; ancak sürekli bir mutsuzluk ve yetersizlik hissi yaşar (American Psychiatric Association, 2014).

Korunmuş İşlevsellik ile Seyreden Depresif Belirtiler: Son yıllarda yapılan çalışmalar, işlevsellik ile öznel iyilik hali arasındaki ayrımın önemini vurgulamaktadır. Bireyin çalışıyor olması ya da sosyal rollerini sürdürmesi, psikolojik olarak iyi olduğu anlamına gelmemektedir (Tuithof et al., 2018).

• Toplumsal olarak "iyi görünme" beklentisi
• Depresyonun yalnızca ağır ve görünür belirtilerle ilişkilendirilmesi
• Bireyin duygularını bastırarak işlevselliği önceliklendirmesi

Bu faktörler, kişinin yaşadığı sıkıntının normalleştirilmesine veya göz ardı edilmesine neden olabilir.

Klinik Önemi

Araştırmalar, eşik altı depresyonun zamanla majör depresyona dönüşme riskini artırdığını göstermektedir (WHO, 2017). Bu nedenle, işlevsellik korunuyor olsa bile süregiden mutsuzluk ve boşluk hissi klinik olarak ciddiyetle ele alınmalıdır.

İyi giden bir yaşam görünümüne rağmen süregelen mutsuzluk ve boşluk hissi, psikolojik iyilik halinin yalnızca dışsal işlevsellikle değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. İşlevselliğin korunması, depresif belirtilerin yokluğu anlamına gelmez. Bu nedenle ruh sağlığı alanında, bireyin öznel duygusal deneyimini merkeze alan bütüncül değerlendirmeler büyük önem taşımaktadır. Bireyler bu tarz sorunlarla karşılaştıkları zaman bir ruh sağlığı uzmanından yardım almaktan çekinmemelidirler. Yaşanılan sürecin profesyonel bir şekilde yürütülmesi en sağlıklısı olacaktır. 

American Psychiatric Association. (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayısal el kitabı (5. bs.; E. Köroğlu, Çev.). Ankara: Hekimler Yayın Birliği. (Orijinal eser 2013’te yayımlanmıştır.)
Cuijpers, P., ve Smit, F. (2004). Subthreshold depression as a risk indicator for major depressive disorder: a systematic review of prospective studies. Acta psychiatrica scandinavica, 109(5), 325-331.
Rovner, B., ve Casten, R. (2003). The epidemiology of major depressive disorder. Evidence-Based Ophthalmology, 4(4), 186-187.
Tuithof, M., Ten Have, M., van Dorsselaer, S., Kleinjan, M., Beekman, A., & de Graaf, R. (2018). Course of subthreshold depression into a depressive disorder and its risk factors. Journal of affective disorders, 241, 206-215.
World Health Organization. (2017). Depression and other common mental disorders: global health estimates (No. WHO/MSD/MER/2017.2). World Health Organization.