Kendim Olursam Terk Edilirim Korkusu Nereden Gelir

    Terk edilme korkusu, çoğunlukla erken dönem ilişkilerde yaşanan duygusal kopukluklar, tutarsız bakım ya da koşullu kabul deneyimleriyle ilişkilidir. Çocuk, sevgi ve ilginin sürekliliğinden emin olamadığında, kendisiyle ilgili “olduğum hâlimle sevilmem” inancını geliştirebilir. Bu inanç zamanla içselleşir ve yetişkinlikte yakın ilişkilerde tetiklenir. Psikodinamik açıdan bu korku, nesne sürekliliğinin tam gelişememesi ve benlik bütünlüğünün dış onaya bağımlı hâle gelmesiyle ilişkilendirilir. Kişi, terk edilmemek adına kendi ihtiyaçlarını bastırmayı öğrenir.

Bağlanma stilleri, bireyin hem kendisiyle hem de başkalarıyla kurduğu ilişkinin temelini oluşturur. Kaygılı bağlanma stiline sahip bireylerde benlik algısı çoğu zaman kırılgandır ve değer duygusu karşı tarafın varlığına bağlıdır. Bu kişiler için yakınlık, aynı zamanda kaybetme tehdidini de beraberinde getirir. Kaçıngan bağlanma stilinde ise terk edilme korkusu bastırılarak bağımsızlık vurgulanır. Her iki durumda da benlik algısı, ilişkisel deneyimlerden yoğun biçimde etkilenir. Güvenli bağlanma geliştikçe, birey kendisi olarak kalmanın ilişkiyi tehdit etmediğini deneyimleyebilir.

“Kendim olursam terk edilirim” inancı, bireyin ilişkilerde aşırı uyum sağlamasına yol açabilir. Kişi, karşı tarafı memnun etmek için kendi sınırlarını, isteklerini ve duygularını geri plana atar. Hayır demekte zorlanma, çatışmadan kaçınma ve sürekli onay arama bu davranışlara eşlik edebilir. Kısa vadede ilişkiyi koruyor gibi görünse de, uzun vadede bu durum benlik kaybına ve duygusal tükenmişliğe neden olur. Aşırı uyum, bireyin görünmezleşmesine ve ilişkide gerçek temasın azalmasına yol açabilir.

Terk edilme korkusu, ilişkilerde yoğun kaygı, kıskançlık ve sürekli teyit arayışı şeklinde ortaya çıkabilir. Kişi, partnerinin duygularını ve davranışlarını aşırı analiz edebilir, küçük mesafelere bile tehdit anlamı yükleyebilir. Bu durum ilişkide baskı yaratır ve karşı tarafın geri çekilmesine neden olabilir. Böylece korkulan terk edilme, kişinin davranışlarıyla istemeden tetiklenmiş olur. Bu döngü, ilişkiyi yıpratan ve her iki taraf için de yorucu bir süreç hâline gelir.

Terapide terk edilme korkusuyla çalışırken, bu korkunun kökenleri güvenli bir ilişki içinde ele alınır. Danışanın benlik algısını güçlendirmesi, duygusal ihtiyaçlarını fark etmesi ve ifade edebilmesi hedeflenir. Terapötik ilişki, kişinin olduğu hâliyle kabul edilebildiği bir deneyim alanı sunar. Zamanla birey, terk edilmeden var olabileceğini ve ilişkilerde kendisi olarak kalmanın mümkün olduğunu içselleştirmeye başlar.

 

 

 

Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Routledge.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in Adulthood. Guilford Press.
Kernberg, O. F. (2004). Aggressivity, Narcissism, and Self-Destructiveness. Yale University Press.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. (2003). Schema Therapy. Guilford Press.