Kendime Bu Kadar Sert Olmak Zorunda mıyım

Bazı insanlar dışarıdan güçlü, kontrollü ve başarılı görünür. Ancak iç dünyalarında kendilerine karşı oldukça serttirler. En küçük hatada ağır bir iç ses devreye girer: “Yine beceremedin.” “Daha iyisini yapmalıydın.” “Bu kadarı yetmez.”

Bu sert iç ses çoğu zaman disiplin ya da motivasyon sanılır. Oysa psikolojik olarak bakıldığında, geçmişte eleştirilerek motive edilmeye çalışılmak, hata yapmaya izin verilmeyen ortamlar ve sevilmek için başarılı olmak gerektiğine dair öğrenilmiş inançlarla ilişkilidir.

İç eleştirmen, kişinin kendisiyle kurduğu yargılayıcı ve çoğu zaman sert iç konuşmadır. Bu iç ses genellikle geçmiş deneyimlerden, ebeveyn tutumlarından, okul ortamından ya da toplumsal beklentilerden beslenir.

“Yeterince iyi değilsin”, “Daha fazlasını yapmalıydı” , “Yine beceremedin hep böylesin” gibi ifadelerle kişiyi sürekli tetikte tutar. Amaç çoğu zaman kişiyi korumak ya da hata yapmasını engellemektir; ancak bu yaklaşım zamanla kaygıyı artırır, özgüveni zedeler ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi zorlaştırır.

Kendine sert davranmak, kısa vadede kişiye kontrol ve disiplin hissi verebilir. Ancak uzun vadede bu yaklaşım motivasyonu artırmaktan çok, tükenmişlik ve yetersizlik hissini besler. Sürekli eleştirilmek — bu eleştiri içten de gelse — beynin tehdit algısını artırır ve performansı düşürür. Araştırmalar, kendine karşı daha anlayışlı ve şefkatli olabilen bireylerin hedeflerine daha sürdürülebilir bir şekilde ilerlediğini ve stresle daha sağlıklı başa çıktığını göstermektedir.

Öz şefkat, kişinin kendine acıması ya da hataları görmezden gelmesi değildir. Aksine, zorlandığını fark edebilmek ve bu zorlanmaya anlayışla yaklaşabilmektir. Öz şefkat, “Ben neden böyleyim?” sorusu yerine “Şu an zorlanıyorum ve bu insani” diyebilmeyi içerir. Kişi kendine karşı daha yumuşak bir dil kullandığında, duygularını bastırmak yerine düzenleyebilir ve kendisiyle daha dengeli bir ilişki kurabilir.

Öz şefkat çoğu zaman büyük bir değişim gibi düşünülür ama aslında küçük fark edişlerle başlar. Yorulduğunu kabul etmek, kendine kısa bir mola vermek ya da her şeyi hemen düzeltmeye çalışmadan durabilmek de öz şefkattir. Bazı anlarda kendini eleştirmemek, yapılabilecek en destekleyici şey olabilir.

Terapi almak da öz şefkatin önemli bir parçasıdır. Kişi bu adımı attığında kendine, “Bu süreçte yalnız kalmak zorunda değilim” demiş olur. Kendine zaman ayırmak, ihtiyaçlarını ciddiye almak ve zorlandığında destek alabilmek öğrenilebilir becerilerdir. Öz şefkat, kusursuz olmakla değil; insan olmanın iniş çıkışlarını kabul edebilmekle ilgilidir.