Psikologların Sorduğu Sorular
Psikologların sorduğu sorular. Terapist psikolog ilk seansta, hastaya ne sorar, ne konuşulur? Psikolojik danışmadaki ilk oturumda sorulacak sorular.
Psikolog ile Ne Konuşulur?
Psikolog ile ne konuşulur sorusu, terapiye ilk kez başlayanların en çok merak ettiği konudur. Terapide, sizi rahatsız eden her şey konuşulabilir: duygularınız, düşünceleriniz, ilişkileriniz, geçmiş deneyimleriniz, korkularınız ve hayalleriniz. Psikolog, güvenli ve yargılamayan bir ortam yaratır, siz de kendinizi açabilirsiniz.
Psikologla ne konuşulur sorusuna cevap vermek gerekirse, günlük yaşamınızdaki zorluklar, aile dinamikleri, iş stresi, ilişki sorunları, travmatik deneyimler veya kişisel gelişim hedefleri gibi geniş bir yelpazede konular ele alınabilir. Konuşulanlar gizlidir ve izniniz olmadan kimseyle paylaşılmaz. Terapinin amacı, sizi dinlemek, anlamak ve iyileşme yolunda desteklemektir.
Psikolog Hangi Amaçla Sorar? Soruların İşlevi
Psikolog neye bakar ve hangi amaçla sorular sorar? Terapistin sorduğu her soru, belirli bir amaca hizmet eder. Birincisi, sizi tanımak ve probleminizi anlamak için bilgi toplar. İkincisi, düşünme sürecinizi harekete geçirir ve içgörü kazanmanızı sağlar. Üçüncüsü, duygularınızı keşfetmenize ve ifade etmenize yardımcı olur.
Psikolog soruları ve cevapları, terapötik ilişkinin temelini oluşturur. Sorular, aynı zamanda terapi planını şekillendirmek, ilerlemeyi değerlendirmek ve hedeflere ulaşmayı kolaylaştırmak için kullanılır. Düşündüren psikolojik sorular, sizi farklı perspektiflerden bakmaya teşvik eder ve yeni farkındalıklar yaratır. Her soru, iyileşme sürecinin bir parçasıdır.
Psikolog İlk Seansta Neler Sorar?
İlk psikolog seansı, tanışma ve değerlendirme aşamasıdır. Psikolog ilk seansta neler sorar, sorusunun cevabı, kapsamlı bir bilgi toplama sürecidir. Terapist, demografik bilgilerinizi (yaş, meslek, medeni durum), neden terapiye başladığınızı, semptomlarınızı, geçmiş tıbbi ve psikolojik geçmişinizi sorar.
Psikolojik danışma ilk seans örneği olarak, psikolog size şunları sorabilir: Bugün burada olmak nasıl bir his? Beni görmeye ne getirdi? Bu sorunlar ne zamandan beri devam ediyor? Günlük yaşamınızı nasıl etkiliyor? İlk görüşmede ne sorulur sorusuna cevap verecek olursak, terapist hastaya ilk ne sorar: şikayetleriniz, geçmiş deneyimleriniz ve terapiden beklentilerinizdir.
Başlangıç Soruları: İlk Adım
Başlangıç soruları, terapi seansının açılışıdır ve rapor tutmaya yardımcı olur. Psikolog, sizi rahat ettirmek ve güvenli bir alan yaratmak için bu soruları kullanır. Örnek başlangıç soruları: Bugün nasılsınız? Buraya gelirken ne hissettiniz? Bana kendinizden bahseder misiniz?
Bu sorular, açık uçlu ve yargılamayandır. Terapist, cevaplarınızı dikkatle dinler ve takip soruları sorar. Başlangıç soruları, aynı zamanda terapistin iletişim tarzını ve yaklaşımını anlamanız için bir fırsattır. Kendinizi rahat hissedip hissetmediğinizi değerlendirin.
Neden Psikolojik Desteğe İhtiyaç Duydunuz?
Psikolog, ilk seansta mutlaka şunu sorar: Neden psikolojik desteğe ihtiyaç duydunuz? veya Sizi buraya getiren nedir? Bu soru, terapinin odak noktasını belirler. Danışanlar, çeşitli nedenlerle terapiye başlar: anksiyete, depresyon, ilişki sorunları, travma, iş stresi veya kişisel gelişim.
Cevabınız, açık ve dürüst olmalıdır. Örnek cevap: Son birkaç aydır yoğun anksiyete yaşıyorum, işime ve ilişkilerime zarar veriyor. Yardıma ihtiyacım var. Psikolog, bu bilgiyle tedavi planını şekillendirir. Psikologa ne anlatılır sorusuna cevap burada yatar: sizi rahatsız eden her şey.
Psikoterapi Almanızı Gerektiren Sorunlarınızla Nasıl Başa Çıkıyorsunuz?
Psikolog, mevcut başa çıkma mekanizmalarınızı anlamak için sorar: Bu sorunlarla şu ana kadar nasıl başa çıkıyorsunuz? Hangi stratejiler işe yaradı, hangileri yaramadı? Bu soru, güçlü yönlerinizi ve işlevsel olmayan kalıplarınızı ortaya çıkarır.
Örnek cevap: Kaygı hissettiğimde, genellikle kendimi izole ediyorum. Bazen alkol kullanıyorum, bu geçici rahatlama sağlıyor ama sorunu çözmüyor. Egzersiz yapmayı denedim, bu daha yararlı oldu. Psikolog, sağlıklı başa çıkma stratejilerini güçlendirmeye ve işlevsel olmayanları değiştirmeye odaklanır.
Daha Önce Bir Psikolog ile Görüştünüz mü?
Psikolog, geçmiş terapi deneyiminizi öğrenmek için sorar: Daha önce bir psikolog veya psikiyatrist ile görüştünüz mü? Eğer evet ise, ne kadar sürdü ve nasıl sonuçlandı? Bu bilgi, terapistin yaklaşımını şekillendirmesine yardımcı olur.
Eğer geçmişte terapi aldıysanız, neyin işe yaradığını ve neyin yaramadığını paylaşın. Örnek: Evet, iki yıl önce bilişsel davranışçı terapi aldım. Anksiyetemi yönetmede yardımcı oldu ama ilişki sorunlarım devam etti. Şimdi bu konuda çalışmak istiyorum. Bu bilgi, terapisti gereksiz tekrarlardan kaçınmaya ve size özel bir plan oluşturmaya yönlendirir.
Müdahale Soruları: Terapinin Özü
Müdahale soruları, terapinin aktif aşamasında kullanılan ve değişimi hedefleyen sorulardır. Bu sorular, içgörü kazandırır, yeni perspektifler sunar ve davranış değişikliğini teşvik eder.
Örnek müdahale soruları: Bu durumu farklı nasıl yorumlayabilirsiniz? Eğer en iyi arkadaşınız bu durumda olsaydı, ona ne söylerdiniz?
Terapi soruları, danışanı kendi cevaplarını bulmaya yönlendirir. Psikolog, doğrudan tavsiye vermek yerine, düşünme sürecinizi harekete geçirir. Duygusal sorular, bastırılmış duyguları yüzeye çıkarır: Bu olay sizi nasıl hissettirdi? O anı tekrar yaşasanız, ne farklı yapardınız? Müdahale soruları, terapinin kalbidir.
Sonlandırma Soruları: Seansın Kapanışı
Sonlandırma soruları, terapist konuşması'nın son bölümünde kullanılır ve seansı özetler. Psikolog, seansın nasıl geçtiğini, ne öğrendiğinizi ve gelecek hafta için planınızı değerlendirir. Örnek sonlandırma soruları: Bugünkü seansımız hakkında ne düşünüyorsunuz? Bir sonraki seansa kadar ne üzerinde çalışmak istersiniz?
Bu sorular, seansı yapıcı bir şekilde sonlandırır ve süreklilik sağlar. Psikolog, ödev veya pratikler önerebilir. Psikolojik danışma soruları, her seansta tekrarlanabilir: Bu hafta kendinizde ne fark ettiniz? Hedeflerinize doğru ilerleme kaydettiniz mi? Sonlandırma, seansın doğal ve rahatlatıcı bir kapanışıdır.
Danışanın Genel Duygusal Durumunu Anlaşılmasına Yönelik Sorular
Psikolog, genel duygusal durumunuzu anlamak için çeşitli sorular sorar. Ruh haliniz, duygu düzeniz ve günlük işlevselliğiniz değerlendirilir. Örnek sorular: Son zamanlarda kendinizi nasıl hissediyorsunuz? Ruh haliniz gün içinde değişiyor mu? Uyku ve iştahınız nasıl?
Psikiyatri soruları benzer şekilde, semptomların şiddetini ve süresini değerlendirir. Psikiyatri ne sorar: İntihar düşünceleriniz oldu mu? Kendinize zarar verme dürtüleri hissettiniz mi? Bu sorular, risk değerlendirmesi için kritiktir. Psikolog ve hasta konuşmaları, güvene dayalı olmalı ve danışan dürüst cevaplar vermelidir.
Danışanın Problemlerinin Tespit Edilmesine Yönelik Sorular
Psikolog, problemlerinizi net bir şekilde tanımlamak için spesifik sorular sorar. Sorunun ne zaman başladığı, tetikleyicileri, sıklığı ve şiddeti araştırılır. Örnek sorular: Bu sorun ne zamandan beri var? Hangi durumlar sorunu daha kötü yapıyor? Günlük yaşamınızı nasıl etkiliyor?
Psikolojik sorular, problemin farklı boyutlarını keşfeder. Psikolog nasıl sorular sorar: Bu sorun ilişkilerinizi etkiliyor mu? İşinizi veya okulunuzu aksatıyor mu? Fiziksel belirtiler yaşıyor musunuz? Bu sorular, kapsamlı bir değerlendirme sağlar ve tedavi planını şekillendirir.
Geçmiş Yaşam Deneyimlerinin Anlaşılmasına Yönelik Sorular
Psikolog, geçmiş deneyimlerinizi anlamak için hayatla ilgili sorular sorar. Çocukluk, aile dinamikleri, travmatik olaylar ve önemli yaşam değişimleri araştırılır. Örnek sorular: Çocukluğunuzda ailenizdeki ilişkiler nasıldı? Yaşamınız boyunca en fazla zorlandığınız durum neydi? Sizi şekillendiren önemli olaylar neler?
Bu sorular, mevcut sorunlarınızın köklerini anlamaya yardımcı olur. Psikolog görüşme örnekleri, geçmiş ve şimdi arasında bağlantılar kurar. Psikolojik terapi örnekleri, geçmiş travmaların mevcut ilişkileri nasıl etkilediğini gösterir. Geçmişi anlamak, iyileşme için önemlidir ancak geçmişte takılıp kalmak yerine ileri bakmak hedeflenir.
Düşüncelerin ve İnançların Anlaşılmasına Yönelik Sorular
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ilk seans soruları, düşünce kalıplarınızı keşfeder. Psikolog, otomatik düşüncelerinizi, temel inançlarınızı ve bilişsel çarpıtmalarınızı anlamaya çalışır. Örnek sorular: Bu durumda aklınızdan ne geçti? Kendiniz hakkında nasıl düşünceler var? Bu inanç nereden geliyor?
BDT ilk görüşme formu, düşünce-duygu-davranış üçgenini değerlendirir. Psikoterapi soruları, işlevsel olmayan düşünceleri tespit eder. Örnek: Bu düşünce size nasıl hissettiriyor? Bu inancın kanıtları neler? Alternatif bir bakış açısı olabilir mi? Düşünceleri anlamak, bilişsel yeniden yapılandırmanın temelidir.
Danışanın Hedeflerine ve Beklentilerine Yönelik Sorular
Psikolog, terapiden ne beklediğinizi ve hedeflerinizi öğrenmek ister. Bu sorular, tedavi planını kişiselleştirir. Örnek sorular: Terapiden ne elde etmeyi umuyorsunuz? İdeal durumda, terapi sonunda nasıl hissetmek istersiniz? Kısa ve uzun vadeli hedefleriniz neler?
Psikolojik danışmada sorulacak sorular, SMART hedefler (Spesifik, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, Gerçekçi, Zamana bağlı) belirlemeyi içerir. Psikologla ne konuşulur sorusuna cevap verirken, net hedefler önemlidir. Örnek cevap: Üç ay içinde panik ataklarımı kontrol altına almak ve sosyal ortamlarda daha rahat olmak istiyorum. Net hedefler, ilerlemeyi ölçmeyi kolaylaştırır.
Danışanın Davranışlarını ve Tepkilerini Anlama Soruları
Psikolog, davranış kalıplarınızı ve tepkilerinizi anlamak için sorular sorar. Belirli durumlarda nasıl davrandığınız, tetikleyicileriniz ve sonuçlar araştırılır. Örnek sorular: Bu durumda genellikle ne yaparsınız? Bu davranış size ne sağlıyor? Farklı davrandığınızda ne olur?
Psikolojik danışma ilk oturum örneği, davranış analizi içerir. Bireyle psikolojik danışma ilk oturum, davranışın işlevini keşfeder. Örnek: Kaygı hissettiğinizde, neden sosyal ortamlardan kaçınıyorsunuz? Bu kaçınma kısa vadede ne sağlıyor? Uzun vadede ne zararı var? Davranış kalıplarını anlamak, değişim stratejileri geliştirmeyi sağlar.
Danışanın Sosyal Çevresini Anlamaya Yönelik Sorular
Psikolog, sosyal destek ağınızı, ilişkilerinizi ve çevrenizi değerlendirir. İlişki kalitesi, sosyal izolasyon ve destekleyici kişiler hakkında sorular sorar. Örnek sorular: Yakın arkadaşlarınız kimler? Ailenizle ilişkiniz nasıl? Zor zamanlarda kime güvenirsiniz?
Terapötik görüşme nedir sorusuna cevap vermek gerekirse, sosyal bağlamı anlamayı içerir. Psikolog konuşmaları, ilişki dinamiklerini keşfeder. Örnek: İlişkinizde sık yaşanan çatışmalar neler? Partnerinizle iletişim nasıl? Sosyal çevreniz sizi nasıl etkiliyor? Sosyal destek, iyileşme sürecinde kritik öneme sahiptir.
Danışanın Terapiden Beklentisini Anlamaya Yönelik Sorular
Psikolog, terapiden gerçekçi beklentiler oluşturmak için sorular sorar. Terapi sürecinin nasıl işleyeceği, ne kadar süreceği ve nasıl katkıda bulunabileceğiniz konuşulur. Örnek sorular: Terapi hakkında ne biliyorsunuz? Terapinin nasıl çalıştığını düşünüyorsunuz? Benden ne bekliyorsunuz?
Psikoloğa sorulabilecek sorular, beklentileri netleştirir. Psikolog nasıl olmalı sorusuna danışan da cevap arar. Örnek: Sizden aktif katılım bekliyorum. Ev ödevleri yapmanız ve açık olmanız önemli. Bu beklentiler size uygun mu? Gerçekçi beklentiler, terapinin başarısını artırır.
İlk Terapi Seansında Ne Sağlanır? Amaçlar
İlk terapi seansı, birden fazla amaca hizmet eder. Tanışma ve güven oluşturma, bilgi toplama ve değerlendirme, terapi planı oluşturma ve beklentileri netleştirme başlıca hedeflerdir. İlk seans, terapinin temelini atar.
Terapi seansları, yapılandırılmış ancak esnek olmalıdır. İlk seansta, rahat ve güvenli hissetmeniz önemlidir. Terapi seansı örneği, danışanın ihtiyaçlarına göre şekillenir. Psikolog, empatik, yargılamayan ve destekleyici bir tutum sergiler. İlk seans sonunda, terapiye devam etmek isteyip istemediğinize karar verebilirsiniz.
Tanışma ve Soru-Cevap Süreci
İlk seansın başlangıcı, tanışma ve raport kurmadır. Psikolog, kendinizi tanıtmanızı ister ve kendi yaklaşımını açıklar. Soru-cevap süreci, karşılıklıdır. Siz de psikoloğa sorular sorabilirsiniz: Hangi terapi yöntemlerini kullanıyorsunuz? Bu konuda ne kadar deneyiminiz var?
Psikoloğa sorulacak sorular, terapinin şeffaflığını artırır. Psikolog konuşması, açık ve anlaşılır olmalıdır. İlk tanışma, terapötik ilişkinin başlangıcıdır. Kendinizi rahat hissetmiyorsanız, bunu ifade edebilirsiniz. İyi bir psikolog, geri bildirime açıktır.
Psikologun Değerlendirmesi
İlk seansta, psikolog kapsamlı bir değerlendirme yapar. Semptomlarınız, şiddeti, süresi ve işlevselliğiniz üzerindeki etkisi incelenir. Psikologlar tanı koyabilir mi sorusuna cevap vermek gerekirse Türkiye'de klinik psikologlar DSM-5 veya ICD-10 kriterlerine göre tanı koyabilir.
Psikolog neye bakar: Ruh hâli, düşünce süreçleri, davranışlar, ilişkiler ve genel işlevsellik. Değerlendirme, objektif ve sistematiktir. Bazı psikologlar, standardize edilmiş testler veya ölçekler kullanabilir. Değerlendirme sonuçları, size açıklanır ve tedavi planının temeli oluşturulur.
Terapi Planı Oluşturulması: Yol Haritası
İlk seans sonunda veya ikinci seansta, terapi planı oluşturulur. Hedefler belirlenir, kullanılacak yöntemler açıklanır ve tahmini tedavi süresi konuşulur. Terapi planı, sizinle birlikte şekillendirilir ve kişiselleştirilir.
Örnek terapi planı: 16 haftalık bilişsel davranışçı terapi, haftada bir seans, anksiyete semptomlarını azaltma hedefi, düşünce kayıtları ve maruz bırakma egzersizleri. Plan esnek olmalı ve ilerlemeye göre ayarlanmalıdır. Terapi planı, şeffaf ve anlaşılır olmalıdır.
Psikoloğa Her Şey Anlatılmalı mı?
Psikoloğa her şey anlatılmalı mı sorusu, birçok danışanın tereddüt ettiği bir konudur. Kısa cevap: Evet, açık ve dürüst olmak terapinin etkinliği için kritiktir. Gizlediğiniz bilgiler, doğru teşhis ve tedavi planını engelleyebilir.
Ancak, kendinizi hazır hissetmediğiniz konuları hemen paylaşmak zorunda değilsiniz. Terapist, sizin hızınıza saygı gösterir. Zamanla güven arttıkça, daha fazla açılabilirsiniz. Utanç verici veya zor konuları paylaşmak korkutucu olabilir ama psikolog yargılamaz. Gizlilik garantisi altında, her şeyi güvenle paylaşabilirsiniz.
Terapist-Danışan İlk Seans Örnekleri
İlk seans örneği 1: Danışan: Merhaba, çok gerginim. Terapist: Buraya gelmek cesaret ister, sizi anlıyorum. Bugün rahat hissetmeniz için elimden geleni yapacağım. Bana kendinizden bahseder misiniz?
Örnek 2: Terapist: Sizi buraya getiren nedir? Danışan: Son aylarda çok kaygılıyım, işime odaklanamıyorum. Terapist: Anlıyorum. Bu kaygı ne zaman başladı ve hangi durumlarda daha yoğun hissediyorsunuz? Psikolog ve hasta konuşmaları, empatik ve destekleyicidir. Gerçek örnekler, süreci daha somut hâle getirir.
İlk Terapiye Nasıl Hazırlanılır? Pratik İpuçları
İlk terapiye hazırlık, süreci daha verimli hâle getirir. İlk olarak, neden terapiye ihtiyaç duyduğunuzu netleştirin. Sorununuzu kısaca açıklayabilecek şekilde düşünün. İkincisi, geçmiş tıbbi ve psikolojik geçmişinizi gözden geçirin. Kullandığınız ilaçları, geçirdiğiniz hastalıkları ve önceki terapileri not edin.
Üçüncüsü, psikoloğa sormak istediğiniz soruları yazın. Dördüncüsü, açık fikirli olun ve kendinizi yargılamayın. Beşincisi, rahat kıyafetler giyin ve zamanında gelin. Hazırlık, kaygıyı azaltır ve ilk seansı daha verimli hale getirir. Her şeyi bilmek zorunda değilsiniz, psikolog sizi yönlendirecektir.
Kaynakça:
Ivey, A. E., Ivey, M. B., & Zalaquett, C. P. (2018). Intentional interviewing and counseling: Facilitating client development in a multicultural society (9th ed.). Cengage Learning.
Hill, C. E. (2014). Helping skills: Facilitating exploration, insight, and action (4th ed.). American Psychological Association.